In de volgende scenario’s worden mogelijke
ontwikkelingen in het hoger beroepsonderwijs beschreven die op twee trends zijn
gebaseerd (OECD, 2008), namelijk:
- globalisering, met de drijvende krachten pluralisme en absolutisme;
- leven lang leren, met de drijvende krachten formeel en informeel leren.
De scenario’s worden uitgewerkt volgens drie dimensies: de leeromgeving, de
rol van de leraar en de toetsing (van den Akker, 2003).
Scenario 1: formeel leren-pluralisme
Scenarionaam: ‘De interculturele professional’
Het ministerie van Onderwijs heeft in 2017 besloten dat doorstroming van het voortgezet onderwijs naar het middelbaar beroepsonderwijs of naar het hoger beroepsonderwijs mogelijk is vanaf het vijfde jaar van het vwo of het laatste jaar van het mbo (Onderwijsraad, z.j.). Een diploma is niet vereist, omdat voldoende leerlingen hun
keuze voor een vervolgopleidingstraject al gemaakt hebben en bovendien uitstekende
resultaten behalen voor domeinen die ze op het hbo verder willen bestuderen (zoals
economie, zorg en cultuur en maatschappij).Leerlingen die aan het eind van het
vijfde leerjaar gemiddeld een 8 staan en leerlingen die hun laatste mbo-jaar
zijn ingegaan, kunnen dus doorstromen naar het eerste jaar van het hbo (de propedeuse).
De regio Eindhoven in Noord-Brabant heeft zich vanaf 2010 ontwikkeld binnen
de bètatechniek en vormt de kennispoort van Brabant, Brainport genaamd. Meerdere
landelijke kenniscentra hebben zich volgens een dergelijk model ontwikkeld in
verschillende domeinen, zoals agro en food, economie, gezondheidszorg, kunst,
onderwijs en sociale studies. Brabant excelleert nog steeds in innovatieve
technologieën binnen de technische sector, met de Technische Universiteit in
Eindhoven (TU/e) als koploper op dit gebied (Leren in Eindhoven 2030). Sinds 1 september 2015 is hetlandelijk opleidingsaanbod in het bètaonderwijs gereduceerd van 65 tot 36 opleidingen (Vereniging hogescholen,2015).
Het aanbod is hierdoor overzichtelijker en de concurrentie tussen opleidingen is
toegenomen. Binnen de TU/e heeft de hbo-opleiding Bètatechniek zich aanzienlijk
ontwikkeld. TU/e profileert zich als de concurrent in technische opleidingen ten
opzichte van TU Delft. Tussen 2017 en
2030 zal Brabant een regio zijn waarbinnen kennis over innovatie en technologie
samengaan. Inmiddels zijn het vijfde vwo-leerjaar en het eerste leerjaar van de
hbo-opleiding Bètatechniek (op het gebied van engineering, natuurkunde,
biologie, chemie) aan elkaar verbonden. Volgens een prognose van het CPB in
2012 ontwikkelen zich rondom de Randstad andere kennisgebieden. Hieronder is de
voorspelling over de relatieve bevolkingsgroei van het CBS uit 2012 weergegeven.
De Randstad wordt sinds 2012 als een regio met sterke groei beschouwd.
Op regionaal gebied profileren en differentiëren hbo-opleidingen zich dus
al sinds 2012, zodat inzichtelijk is welke school zich op welke sector richt. Ook
behandelt men het vraagstuk over de inrichting van het hbo, zodat studenten die
in vol- of in deeltijd willen studeren het aantrekkelijker gaan vinden. Op een
dergelijke manier wordt een leven lang leren gefaciliteerd (Vereniging Hogescholen z.j.). Om dit te
stimuleren is er een vouchersystem (Vereniging hogescholen, 2016) geïntroduceerd dat studenten op aanvraag
kunnen activeren (de student ontvangt financiële steun en krijgt flexibele
werktijden zodat hij zich verder kan ontwikkelen).Het model van de hbo-bètatechniek opleidingen
in Brainport vormt een voorbeeld voor het hoger economisch onderwijs (heo). In
2015 is men gestart met een herordening van de opleidingen op basis van de heo-standaard,
waarbij de 50 bachelor opleidingen zijn teruggebracht naar 30 (Vereniging hogescholen, april, 2016).Hoewel er vanwege
politieke ontwikkelingen nog sprake is van polarisatie, blijft globalisering een
voortdurende trend. Daarom is het van belang dat kennis over interculturele
communicatie een onderdeel vormt van elke opleiding. De polarisatie is niet
alleen toegenomen op financieel gebied (arm en rijk), maar ook binnen gebieden
als gedrag, vaardigheden en opleiding. Hbo-instellingen dienen in deze gepolariseerde
maatschappij een brug te slaan door maatschappelijk bewustzijn actief te
stimuleren en door integrale en flexibele curricula aan te bieden die
gepersonaliseerd zijn volgens de behoefte van de student en , zijn financiële
mogelijkheden.
Leeromgeving: de herstructurering en herordening van de hbo-opleidingen en de
mogelijkheden om hiertoe door te stromen vanuit vwo 5 en het mbo zijn zichtbaar
in de leeromgeving. Elke kennisregio heeft open space leeromgevingen
met flexibele werkruimtes. Smart bracelets meten
aan het begin van de dag het bioritme van de studenten (Westera, 2013). Zo kunnen de taken
aangepast worden aan hun energieniveau. De student kan zijn of haar dag- en
leerprogramma samenstellen op basis van zijn bioritme.
De docenten zijn aanwezig om de vragen van studenten te beantwoorden. Het
betreft hier vakdocenten, maar zij treden vaker op als coach. Iedere vakdocent
heeft bovendien een Android-optie die hij inschakelt op momenten dat hij
afwezig of ziek is, of wanneer de klas te groot wordt. Een student maakt deel
uit van een team, maar dit team hoeft niet op dezelfde locatie aanwezig te
zijn. Via internet heeft de student toegang tot community waardoor hij kan deelnemen
aan nationaal en internationaal groepswerk. De teams bestaan uit nationale en
internationale studenten. De hbo-instelling koppelt inmiddels meerdere open- space
leercentra in binnen- en buitenland aan elkaar. De voortgang meet men dagelijks
aan de hand van ingeleverde taken en opdrachten met real-time analytics. De
traditionele methode om kennis te vergaren is losgelaten (Leren in Eindhoven in 2030). De
leeromgeving staat centraal in de maatschappij (de locatie en architectuur
weerspiegelen dit ook) en is ingebed in de bedrijvenwereld.
Behalve technologische ontwikkelingen, groeit ook de herwaardering van de
sociale en fysieke dimensie in het onderwijs (Leren in Eindhoven 2030). Men
werkt samen in teams met verschillende cultuurachtergronden, niveaus en
talenten.
Toetsing: de formele vooruitgang van de student wordt gemeten met learning
analytics( Leren in Eindhoven in 2030). De student wordt tijdens zijn studie beoordeeld aan de hand van zijn
opgestelde digitale portfolio. Ook ontvangen studenten een eindbeoordeling voor
een uitgevoerd praktijkonderzoek of voor een adviesrapport voor bedrijven. Advanced
skills vormen een onderdeel van de formele summatieve beoordeling en zijn gekoppeld
aan de eisen van het bedrijf waar de student stage heeft gelopen. Bedrijven
zijn vooral op zoek naar afgestudeerden met divergente cognitieve vaardigheden.
Scenario 2: formeel leren - absolutisme
Scenarionaam: ‘De gestandaardiseerde professional’
In januari 2030 voert de Nationale Commissie voor Leren en Diplomawaardering
nieuwe regels in omtrent curricula in het hoger onderwijs. De commissie maakt
deel uit van de United Countries for a Better Future die is opgericht om
toezicht te houden op het curriculum van hbo-instellingen in verschillende
landen.
In dit scenario stroomt een student pas door naar hoger onderwijs wanneer
hij alle andere voorafgaande onderwijsniveaus met een diploma heeft afgerond.
Hij volgt een strikt onderwijscurriculum dat vergelijkbaar is met dat van de
landen die onder toezicht van de commissie staan. De studievakken in het
programma zijn in samenwerking met de commissie door de lokale overheid bepaald.
De student wordt individueel beoordeeld en moet op eigen kracht opdrachten uitvoeren.
De concurrentie tussen de leerlingen is hoog. Een intervisie met medestudenten
stimuleert de profilering van de student, zodat hij zijn unieke kwaliteiten kan
ontplooien. De student werkt in heterogene groepen die verschillen op het
gebied van sociale herkomst, maar homogeen zijn met betrekking tot het
leerdomein (economie, zorg of social studies).
De rol van de docent bestaat uit het overdragen van kennis, het monitoren
van de student en het geven van kwalificaties. Het geven van kwalificaties gebeurt aan de
hand van learning analytics. Een eindbeoordeling vindt plaats aan de hand van
big data. Onder toezicht van de Nationale Commissie creëert iedere student een
online portfolio dat dient als kwalificatieprofiel. Dit kwalificatieprofiel is
gestandaardiseerd in meerdere landen binnen United Countries for a Better
Future. In het systeem van de Nationale Commissie heeft iedere student een
account en worden zijn resultaten bijgehouden. Ook stelt hij aan de hand
hiervan zijn portfolio op. De rol van de docent is drievoudig: zijn taken
bestaan uit monitoren, doceren en diagnosticeren. De docent monitort de
leeractiviteit van de student en brengt deze in kaart aan de hand van learning
analytics en big data. De docent is hoogopgeleid en moet geregistreerd staan in
het nationale Lerarenregister om les te mogen geven. De docenten hebben
daarnaast een diagnosticerende rol: zij moeten kunnen vaststellen wat een student
weet en kan. De docenten zijn aangesloten op een netwerk van rolmodellen en zijn
de vertegenwoordigers van de waardes van hun land (country), waardoor zij deel
uitmaken van United Countries for a Beter Future.
Onderwijsinstellingen ontwikkelen per domein een leeromgeving waarin de student
zijn opdrachten uitvoert en lessen volgt. De overheid heeft de toegang tot
online media beperkt tot noodzakelijke informatie.
De student heeft straks toegang tot de internationale arbeidsmarkt waarop de
United Countries zijn aangesloten. De landen erkennen elkaars diploma’s en
certificeringen. Ze streven naar standaardisering van kennis en vaardigheden.
Op deze manier kunnen hbo-instellingen de landen binnen United Countries for a
Better Future met elkaar vergelijken en een kwaliteitsmonitor opstellen. De
Nationale Commissie monitort de kwaliteit van het onderwijs door de resultaten
van elke (hbo-)onderwijsinstelling te meten. Een leven lang leren krijgt vorm door
binnen een door de Nationale Commissie bepaald aantal uren advancedskillstrainingen
te volgen.
Scenario 3: informeel leren - pluralisme
Scenarionaam: ‘De Facebookprofessional’
Voor de doorstroming vanuit het voortgezet onderwijs en mbo naar het hbo heeft
men sinds 2017 geen einddiploma meer nodig. Het ministerie van Onderwijs heeft
besloten dat een diploma niet langer noodzakelijk is om als student toegang te
krijgen tot een propedeusejaar op het hbo. De regio Brainport heeft zich sinds 2012
ontwikkeld als de kennispoort van Brabant (Leren in Eindhoven in 2030). Dit model is gevolgd in het gehele
land en inmiddels bestaan er landelijke hbo-kenniscentra binnen verschillende
domeinen, namelijk agro en food, bètatechniek, economie, gezondheidszorg,
kunst, onderwijs en sociale studies (Vereniging Hogescholen, z.j.). Sinds 1 september 2015 is het landelijke aanbod
van bètaopleidingen op hbo-niveau van 65 tot 36 opleidingen gereduceerd (Vereniging Hogescholen, 2015). Het
aanbod is hierdoor overzichtelijker en de concurrentie tussen de is toegenomen.
Bovendien heeft men connecties met soortgelijke kenniscentra in andere landen.
Leren vindt plaats binnen een openspaceomgeving via virtuele en fysieke ontmoetingsplekken
voor community learning (Leren in Eindhoven in 2030). De student leert volgens
een dynamisch en flexibel rooster dat is samengesteld aan de hand van zijn
vrije tijd en werktaken. Dit onderwijs werkt volgens het principe van een ‘self
organised learning environment’ en ‘do it yourself learning’. De leerervaringen
worden aangepast aan het individuele niveau. Door middel van onlinecursussen en
virtualrealitytechnologieën maakt de student deel uit van community’s van
informeel leren, waarin vanuit verschillende domeinen ervaringen worden
gedeeld. Volgens het Facebookmodel worden teams samengesteld van leerlingen met
verschillende interesses die buiten het reguliere onderwijsprogramma vallen. Studenten
worden ondersteund in het leerproces via peer reviews met communityfeedback. De
student krijgt inzicht in zijn eigen leer- en ontwikkelproces en in dat van de
anderen in zijn groep. Dit vergroot zijn ‘leren leren’-vaardigheden. Vrijheid,
flexibiliteit, persoonlijke interesse en motivatie zijn de pijlers die dit
Facebookmodel ondersteunen.
Leeromgeving: leren vindt overal en altijd plaats (Leren in Eindhoven 2030). Aan de hand van
technologie leert men van elkaar, bijvoorbeeld via livestream of een combinatie
van technologie en objecten, zoals augmented reality (Kennisnet z.j.). De student bepaalt wat
hij wil leren, hoe hij wil leren en wanneer hij wil leren, doordat noch de
overheid, noch andere instanties formele kaders hebben vastgesteld. In dit
scenario is de docent een medestudent: vaak is hij onderzoeker of werkzaam in
het bedrijfsleven als manager of adviseur. Samen met de student ontwikkelt de
docent nieuwe kennis en concepten en draagt hij bij aan de ontwikkeling van de
maatschappij. Maatschappelijke ontwikkelingen motiveren de student: hij wil
erbij horen. Technologie is een onderdeel van zijn leven en hij zet die in voor
eigen ontwikkeling, voor het delen van informatie en voor het creëren van
kennis. Hij is intrinsiek gemotiveerd en kan worden beschouwd als een
co-creator van de maatschappij waarin hij leeft. Er zijn geen formele toetsen
of diploma’s. De leerling houdt zijn kennis- en advancedskillsvaardigheden bij met
de Leren 2030-app, doordat hij
deelneemt aan verschillende projecten, community’s en leerkringen. Indien de student
al een baan heeft of zijn baan is kwijtgeraakt door bijvoorbeeld robotisering, is
informeel leren een optie om zichzelf bij of om te scholen. De domeinen en
sectoren waarin de student vaardigheden opdoet overlappen bovendien.
Scenario 4
informeel leren absolutisme
Scenarionaam: Roaming model
Het is januari 2030 en de Nationale Commissie voor Leren
en Diplomawaardering heeft het druk met invoeren van nieuwe regels omtrent
curricula in het hoger onderwijs. De Nationale Commissie is onderdeel van de United
Countries for A Better Future opgesteld
om toezicht te houden op de inhoud van curriculum in hbo instellingen in
meerdere landen. In dit scenario gaat de student naar hoger onderwijs pas nadat
hij alle andere voorafgaande onderwijsniveaus met een diploma heeft afgerond.
Hij volgt een strak onderwijs curriculum vergelijkbaar in alle landen waar de
Commissie toezicht houdt. De studievakken in het programma zijn door de lokale
overheid bepaald in samenwerking met de Nationale Commissie. De student wordt
individueel beoordeeld en moet op eigen kracht de opdrachten maken.
Concurrentie tussen de leerlingen is hoog. De intervisie met de mede-lerende is
bedoeld als manier om de lerende te profileren en zijn unieke kwaliteiten te
benadrukken. Onderdeel van zijn profilering is het ook investeren in
kwalificaties en vaardigheden die hij kan verwen in zijn vrije tijd. De lerende
kan kennis en vaardigheden ontwikkelen buiten zijn curriculum op de National Open
Onderwijs Academie (NOOA). De informele resultaten van deze opleidingen die de
lerende doet in zijn vrije tijd worden opgevangen door een big data system.
Door middel van big data verzameling wordt er gesignaleerd waar de talenten van
een lerende liggen, binnen en buiten zijn vak/onderwijsgebied.
De rol van de docent is voornamelijk de lerende tecoachen (Onderwijs 2032) in zijn leerproces in de informele omgeving. Via een open platform van
de NOOA en verzamelen van big data kan de docent-coach signalen opvangen over
resultaten die een indicatie geven van de andere talenten van de lerende. Op
basis hiervan kan er een signaal gestuurd worden naar de lerende, vervolgd door
een gesprek om te bepalen of er behoefte is aan diep learning of eventueel
verdere specialisatie.
Onder de monitoring van de coach van het platform van de
NOOA, bouwt iedere lerende een online portfolio als gepersonaliseerd kwalificatieprofiel.
Dit gepersonaliseerd kwalificatieprofiel is verschillend in elk van de landen van de Countries for a Better Future.
De lerende beschikt straks dus van extra inzetbaarheid en mobiliteit op de
internationale arbeidsmarkt waar de Countries zijn aangesloten.
De landen erkennen elkaars NOOA platform en
gepersonaliseerde trajectendiploma’s en certificeringen. De NOOA Platform wordt op kwaliteit gemonitord
door een departement van de Nationale Commissie.
Naast een standaardisering van kennis en vaardigheden
bouwt de lerende een gepersonaliseerd portfolio op. Bovendien, is de lerende
vrij te bepalen welke vaardigheden hij wil ontwikkelen op de NOOA platform.
Literatuur
Bouwen, G. (2014). De
nieuwe school in 2030: Hoe maken wen leren en werken aantrekkelijk?.
Brussel, België: Koning Boudewijn Stichting.
OECD. (2008).
Vormgevende trends binnen het onderwijs. Geraadpleegd van
https://www.oecd.org/edu/ceri/42601394.pdf
Onderwijsraad.
(z.j.). Leven lang leren. Geraadpleegd van
https://www.onderwijsraad.nl/dossiers/een-leven-lang-leren/item135
Platform Onderwijs
2032. (2016). Ons onderwijs 2032. Eindadvies. Geraadpleegd van
http://onsonderwijs2032.nl/
Technische
Universiteit Eindhoven. (2014, 01 januari). Leren in Eindhoven 2030:visie en
roadmap voor de toekomst van educatie. Geraadpleegd van https://pure.tue.nl/ws/files/3873395/762505.pdf
Vereniging
Hogescholen. (2015, mei). HBO 2025: Wendbaar en Weerbaar. Geraadpleegd van http://www.vereniginghogescholen.nl/system/knowledge_base/attachments/files/000/000/008/original/hbo2025WendbaarWeerbaar_Strategische_visie_VerenigingHogescholen.pdf?1438000747
Vereniging
hogescholen. (2015). Op weg naar aantrekkelijker deeltijdonderwijs. Geraadpleegd van http://www.vereniginghogescholen.nl/
Westera, W. (2012). The Digital Turn: How The Internet Transforms our
Existence. Geraadpleegd van http://www.thedigitalturn.co.uk/
Geen opmerkingen:
Een reactie posten